Omówienie: Gymnopilus sapineus jest małym gatunkiem Gymnopilus znajdowanym na drewnie iglaków. Dysponuje gładkim lub łuskowatym kapeluszem, który waha się od żółtawego do śniadego lub czerwonawo brązowego, bardzo kruchego i szybko tracącego pajęczynowatopodobną częściową zasnówkę, ma skórzasty trzon, który ciemnieje przy przenoszeniu lub z wiekiem, i zarodniki o długości 6,5-10 µm.

Cechy makroskopowe:

• Kapelusz: 30-50 mm średnicy, dzwonkowato-stożkowy, wypukło-płaski do płaskiego, krawędź zagięta ku dołowi, nastroszono-kłaczkowaty do łuseczkowatego, suchy, złotożółty, pomarańczowo-żółty lub brązowo-pomarańczowo-żółty.
• Blaszki: Przyrośnięte, z czasem zatokowato wycięte ze zbiegającym zębem, ciasne, szerokie, kremowożółte, pomarańczowożółte, ostatecznie rdzawo-brązowe, krawędzie lekko strzępiaste.
• Trzon: 20-70 x 4-7 mm, bardziej lub mniej jednolity, centralny, włókienkowaty, białawy do koloru tego samego co kapelusz, sporadycznie poplamiony czerwonawo brązowo po obtłuczeniu, lity do pustego. Zasnówka nie zaobserwowana (żółtawa, rzadka i przelotna w znaczeniu Heslera, 1969).
• Kontekst: Żółty. KOH barwi kapelusz na ciemno czerwonawo brązowo w suchym materiale.
• Zapach: Przyjemny, smak gorzki.

Cechy mikroskopowe:

• Zarodniki/Bazydiospory: 7,2-9,6 (-10) x 4,8-6 (6,4) µm, elipsoidalne, z grubawą ścianką, brodawkowane, bez pory rostkowej, pomarańczowo żółto brązowe, dekstrynoidalne (ciemne pomarańczowo brązowe w odczynniku Melzer'a).
• Podstawki: 23,2-32 x 5,6-8,8 µm, czterozarodnikowe, kilka dwuzarodnikowych, sterygmy o długości 0,8-4 µm, maczugowate, z centralnym przewężeniem lub bez, szkliste lub z żółtą lub żółto brązową zawartością.
• Pleurocystydy: 18,4-27,2 x 4,4-8,8 µm, wierzchołek 3,2-5,6 µm średnicy, brzuchate lub butelkowate, niegłówkowate lub główkowatawe, niektóre ze ścianką pogrubiającą wierzchołek, szkliste lub z żółtą lub żółto brązową zawartością.
• Cheilocystydy: (16-) 20,8-40 x 4,8-8 µm, wierzchołek o średnicy 3,2-7,2 µm, butelkowate, walcowato brzuchate lub walcowate, wiele poprzecznie nadmuchanych, z długą lub krótką szyjką, główkowate lub główkowatawe, bardzo niewiele niegłówkowatych, szkliste lub z żółtą lub pomarańczowo żółtą zawartością.
• Trama: Hymenoforowa równolegława, strzępki żółtawe. Trama kapelusza promienista, strzępki o cienkiej lub grubawej ściance, żółtawe. Skórka z płożących strzępek o średnicy 4,4-11,2 µm, czasem pogrupowane w wiązki półwyprostowanych lub wyprostowanych strzępek lub pileocystyd. Pileocystydy 36-44 x 6,8-8,8 (-12,8) µm, maczugowate lub brzuchato-dziobiaste, ścianki inkrustowane pigmentem lub nie. Kaulocystydy 23,2-72,8 x 2,4-6,5 (-9,2) µm, walcowate lub nitkowate, niektóre poprzecznie nadmuchane, główkowatawe do główkowatych, czasem ze ścianką pogrubiającą wierzchołek, szkliste lub z żółtą lub jasno żółto brązową zawartością, obecne w wierzchołku trzonu, w pęczkach. Połączenia zlepne obecne. Z mlecznymi strzępkami. Po umieszczeniu w KOH, żółty barwnik się rozpuszcza.

Siedlisko: Samotny, stadny do wiązkowatego na pieńkach lub butwiejącym drewnie, w lasach iglastych (USA) lub sosnowo bukowych (Meksyk).

Przebadany materiał: MEKSYK: Stan Oaxaca, magistrat San Juan Mixtepec, 14 km na zachód od San Juan Mixtepec, Tejocotes, 4 wrzesień 1989, Guzmán-Dávalos 4977 (IBUG). USA: Idaho, Valley Co., Payette Lakes, 28 czerwiec 1958, Smith 58394 (MICH); Stan Waszyngton, 1969, Hatfield 3 (MICH).

Komentarz: Gatunek ten odróżniany jest po kolorze i ornamentyce kapelusza, po obecności cystyd oraz po promienistej tramie kapelusza. Kaulocystydy materiału meksykańskiego są krótsze i szersze niż te zaobserwowane w gatunku Smith 58394, lecz obie są w obrębie gatunku. Jest blisko spokrewniony z Gymnopilus penetrans, lecz ten posiada bezwłosy kapelusz, zarodniki brodawkowane, nieobecne pileocystydy i generalnie żółty barwnik nie rozpuszcza się po umieszczeniu w KOH. Gymnopilus sapineus jest gatunkiem powszechnie przytaczanym w literaturze, i znany jest z Ameryki Północnej i Południowej, z Europy, Afryki, Azji oraz Australii (Cooke, 1884-1886; Bresadola & Saccardo, 1899; Kauffman, 1918; Bresadola, 1927; Maire, 1933; Konrad & Maublanc, 1948; Kühner & Romagnesi, 1953; Hesler, 1969; Gilbertson, 1974; Guzmán, 1977-B; Pegler, 1977; Moser, 1983; Natarajan & Raman, 1983; Lindsey, 1988; Singer, 1986; Bon, 1987; Höiland, 1990); jednakże, aż do teraz był nieznany w Meksyku.

source - www.mycotaxon.com [59: 64-66]

Zdjęcia na www.mushroomobserver.org